Program Leader i Lokalna Strategia Rozwoju (LSR).
Lokalna Strategia Rozwoju (zwana dalej w skrócie LSR lub strategią) realizowana jest w ramach Programu Leader (PROW 2007-2013 oś 4). W Unii Europejskiej program jako inicjatywa wspólnotowa realizowany jest od 1991 r. Zasadniczym celem programu jest pobudzenie aktywności środowisk lokalnych oraz zaangażowanie ich w tworzenie i realizację lokalnych strategii rozwoju obszarów wiejskich. W Polsce w latach 2004-2006 Program Leader+ działał jako pilotaż. W latach 2007-2013 przewidziano pełny zakres środków finansowych dla Polski, co oznacza jeszcze większe możliwości wspierania społecznych inicjatyw.
Strategię wdrażać będzie powołane w 2008 Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Partnerstwo Sowiogórskie (zwana dalej LGD) działająca na obszarze gmin Nowa Ruda, Walim, Głuszyca, Stoszowice. W swojej strukturze skupia zainteresowanych rozwojem regionu przedstawicieli trzech sektorów: publicznego (samorządy gmin, instytucje), gospodarczego (lokalni przedsiębiorcy, rolnicy), społecznego (lokalne organizacje i aktywne grupy mieszkańców). Działania zapisane z udziałem społeczności lokalnych w strategii będą realizowane do 2015, ale opracowaną ją z myślą o dłuższym okresie wspólnych działań w regionie. Lokalna Grupa Działania będzie starać się o ich sfinansowanie w ramach Programu Leader oś 4 Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013.
Podejście typu Leader tworzy siedem zasad, które są podstawą wdrażania programu:
-
partnerstwo, czyli Lokalna Grupa Działania, która jest strukturą skupiającą przedstawicieli trzech sektorów;
-
podejście terytorialne oznacza udzielanie wsparcia finansowego ze środków Leader określonemu terytorium (10-150 tys. mieszkańców), który jest spójny pod względem geograficznym, historycznym, kulturowym, gospodarczym;
-
oddolne podejście oznacza, że mieszkańcy samodzielnie podejmują decyzję o kierunkach rozwoju danego obszaru i na tej podstawie tworzą Lokalną Strategię Rozwoju (LSR);
-
zintegrowane podejście wyraża się poprzez spójność strategii w odniesieniu do terytorium, zasobów, sytuacji społeczno-gospodarczej danego obszaru;
-
innowacyjność to poszukiwanie przez społeczność lokalną nowatorskich rozwiązań, pomysłów dotyczących rozwoju obszarów wiejskich, także poprzez twórcze wykorzystanie istniejącego potencjału obszaru;
-
lokalne finansowanie i zarządzanie oznacza otrzymywanie środków finansowych przez LGD i podejmowanie decyzji o kierunkach ich wydatkowania przez partnerów;
-
współpraca i tworzenie sieci to uczenie się od siebie nawzajem i realizowanie wspólnych projektów przez kilka LGD.
Dzięki tym zasadom program Leader uruchamia rzeczywistą aktywność społeczności lokalnych, zwłaszcza wiejskich. Przejawia się to w realizowaniu przedsięwzięć ważnych dla tych grup mieszkańców.
Fundamentalne zasady pracy nad Lokalną Strategią Rozwoju:
-
Realizacja zasad zrównoważonego rozwoju.
-
Praca zespołowa zgodnie z zasadami Agendy 21.
-
Planowanie strategiczne jako proces dynamiczny podlegający ciągłym zmianom.
Zrównoważony rozwój to taki kierunek rozwoju społecznego i gospodarczego, który w zaspokojeniu potrzeb społeczności lokalnej nie doprowadza do degradacji środowiska przyrodniczego. Praktycznie oznacza harmonijny, zrównoważony rozwój w wymiarze ekologicznym, ekonomicznym i społecznym z pełnym uwzględnieniem ładu przestrzennego.
W ogólnonarodowym referendum 18 maja 1997 roku przyjęliśmy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie już w art. 5 zapisane jest: "Rzeczpospolita Polska ... zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju". W art. 74, pkt. 1 uznaliśmy, że "Władze Publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom". Zapisy te są konsekwentną realizacją podpisanych przez nasze państwo konwencji i porozumień międzynarodowych. Idea zrównoważonego rozwoju jest bliska założeniom ekorozwoju i wynika z konieczności sprostania wyzwaniom nowego tysiąclecia.
Nasza cywilizacja wymaga nowej filozofii. Po żywiołowym rozwoju przemysłowym, nieograniczonym korzystaniem z zasobów naturalnych, beztroskim zanieczyszczaniu i przekształcaniu środowiska przyrodniczego, przyszedł czas na refleksję i zmianę postaw. Zauważyliśmy, że prawa rządzące światem żywym w równej mierze dotyczą nas, jak i każdej żywej istoty na naszej planecie. Przyjęta przez nas zasada zrównoważonego rozwoju to zgoda na rozwój gospodarczy i społeczny w harmonii z poszanowaniem przyrody. Granicą podejmowanych działań powinno być zagrożenie dla środowiska przyrodniczego. Obszar i środowisko przyrodnicze, w którym teraz żyjemy, za chwilę będzie musiał służyć naszym potomkom.
Podstawowe trzy zasady zrównoważonego rozwoju:
-
Równość szans w dostępie do zasobów i odprowadzania zanieczyszczeń - filozofia sprawiedliwości międzypokoleniowej.
-
Równość szans pomiędzy człowiekiem i przyrodą. Funkcjonowanie cywilizacji ludzkiej z zachowaniem trwałości podstawowych procesów przyrodniczych wraz z ochroną różnorodności biologicznej.
-
Równość szans między tym, co lokalne a ponadlokalne. Potrzeby ogólnospołeczne są zaspokajane na równi z potrzebami lokalnych społeczności.
Dążąc do zrównoważonego rozwoju, powinniśmy uruchomić i kontynuować takie podstawowe procesy jak:
-
Ograniczenie zużywania odnawialnych zasobów do granic możliwości ich odtwarzania.
-
Ograniczenie zużywania nieodnawialnych zasobów do skali pozwalającej na zastępowanie ich poprzez odpowiednie substytuty.
-
Stopniowe eliminowanie substancji niebezpiecznych i toksycznych.
-
Utrzymywanie skali emisji zanieczyszczeń i zakłóceń, tak aby nie przekroczyć pojemności asymilacyjnej środowiska.
-
Stała ochrona różnorodności biologicznej na poziomie krajobrazu, ekosystemów, gatunków i genów.
-
Uspołecznienie procesów podejmowania decyzji na różnych poziomach poczynając od parlamentu, kończąc na samorządach i społecznościach lokalnych.
-
Tworzenie warunków dla zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego każdej jednostce.
Szansę na zrównoważony rozwój w regionie zależą między innymi od takich czynników:
-
Lokalni liderzy w tym władze samorządowe i organizacje muszą posiadać silną wolę opracowania i wdrożenia planów i strategii zrównoważonego rozwoju.
-
Lokalni liderzy są głównymi animatorami rozwoju swoich "małych ojczyzn", na nich spoczywa pobudzanie, organizowanie i realizacja działań zrównoważonego rozwoju.
-
Podstawą powodzenia jest wysoka świadomość ekologiczna społeczeństwa.
-
Społeczność lokalna musi rozumieć i aktywnie wspierać realizację działań przyjętych w regionalnych i gminnych strategiach zrównoważonego rozwoju.
-
Żadne palny, strategie nie mogą być skutecznie realizowane bez aktywnego udziału mieszkańców.
Agenda 21 - dokument określany jako program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju w perspektywie XXI wieku ratyfikowanego przez Polskę na Szczycie Ziemi w Rio de Janeiro w 1992r. Agenda 21 uwzględnia globalną, krajową i lokalną (regionalną, gminną) skalę działań w sferze ekologicznej, społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Lokalna Agenda 21 to uspołeczniony, partnerski i dynamiczny proces planowania zmierzający do osiągnięcia celu, jakim jest trwały i zrównoważony rozwój regionu.